كه قچل نيز گويند . قژه ( qej ? eh ) ا . پ . هر چيز پلشت و پليد و نجس و ناپاك . قژيل ( qaj ? il ) ا . پ . توت سياه و شاه‌توت . قس ( qes ) ع . كلمهء امر . يق . و قس على هذا يعنى قياس كن بر اين و تقدير كن بر مثال اين . قس ( qass ) ا . ع . خداوند شتران كه پيوسته ملازم آنها باشد . و مهتر ترسايان و دانشمند آنها . ج : قسوس . و پشك . و ژاله و شبنم . و لقب شخصى . و نام موضعى . و دير القس : جائى در دمشق . و نيز قس : سخن چينى و نمامى . قس ( qass ) م . ع . قسهم قسا ( از باب نصر ) : رنج داد و آزرد ايشان را بسخن زشت . و قس الابل : نيكو چرانيد شتران را . و نيكو راند شتران را . و قس ما على العظم : خورد هر چه بر استخوان بود از گوشت . و خورد مغز استخوان را . و قست الناقة : تنها چرا كرد آن ماده شتر . و نيز بدخو گرديد و منضجر شد . و كم شدن گرفت شير آن ماده شتر . قس ( qass ) و ( qess ) ا . ع . جائى در مصر كه پارچه‌هاى نيكو از آنجا آورند . قس ( qass ) و ( qess ) و ( qoss ) م . ع . قس الشيىء قسا و قسا و قسا ( از باب نصر ) : در پى آن چيز شد و جست آن چيز را . و قس الحديث : سخن چينى نمود . قس ( qoss ) ا . ع . قس بن ساعدة الايادى : حكيمى بود بليغ و فصيح معاصر با آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . قسا ( qas ) ا . پ . سليخه . قساء ( qas ' ) م . ع . قسا قسوا و قساوة و قساء . مر . قساوة . قساء ( qes ' ) م . ع . قاساه مقاساة و قساء . مر . مقاساة . قساء ( qos ' ) ا . ع . نام كوهى در عربستان . قسابة ( qos bat ) ا . ع . خرماى هيچ‌كاره . قسابرى ( qos beriyy ) ا . ع . نرهء دراز . قساة ( qos t ) ع . ج . قاسى . قساح ( qos h ) ص . ع . سخت و خشك . و چون نره‌اى در حالت نعوظ باقى ماند مىگويند : انه لقساح . قساحة ( qas hat ) م . ع . قسح الشيىء قسحا و قسوحا و قسوحة و قساحة ( از باب سمع ) : سخت گرديد آن چيز . و قسح الرجل : بسيار شد نعوظ نرهء آن مرد . و قسح الحبل : تافت آن ريسمان را . قساس ( qos s ) ا . ع . نام كوهى در يمن كه معدن عقيق در آنجاست . و نام معدن آهن ارمنيه . قساسى ( qos siyy ) و قساسية ( qos siyyat ) ص . ع . سيف قساسى او سيوف قساسية : شمشيرهاى منسوب بكان آهن قساس . قساط ( qes t ) ع . ج . قسطاء . قساطرة ( qas terat ) ع . ج . قسطرى ( qastariyy ) . قساطل ( qas tel ) ع . ج . قسطل ( qastal ) . قساطيل ( qas til ) ع . ج . قسطال . و ج . قسطول . قساقس ( qos qes ) ا . ع . شير بيشه . قسالاون ( qos l van ) ا . پ . روغن زفت . قسام ( qas m ) ا . ع . حسن و جمال و خوبى صورت . و شدت گرما . و اول نيمهء روز . و گرمى بعد از ظهر و هنگام طلوع آفتاب . قسام ( qes m ) م . ع . قاسم مقاسمة و قساما . مر . مقاسمة . قسام ( qass m ) ص . ع . قسمت كننده و بخش كننده و بهره دهنده . قسامات ( qas m t ) ع . ج . قسامهء . قسامة ( qas mat ) ا . ع . مصالحهء ميان مسلمانان و دشمنان . ج : قسامات . و جماعتى كه سوگند خورند بر چيزى و بگيرند آن را و يا گواهى دهند . و نيز قسامة : سوگندهائى كه تقسيم مىشود بر اولياى قتيل چون ادعاى خون كند بدون شاهد و بينه . و يق : فلان قتل بالقسامة در صورتى گويند كه اولياى آن قتيل بدون بينه و شاهد ادعاى قتل بر كسى كنند پس پنجاه سوگند مىخورند كه قاتل اين قتيل فلان‌كس است و اين اشخاصى را كه سوگند خورده‌اند قسامة مىنامند . قسامة ( qas mat ) ا . ع . حسن و جمال . قسامة ( qas mat ) م . ع . قسم قسامة ( از باب كرم ) : خوبروى و صاحب جمال گرديد . قسامة ( qos mat ) صدقه . و آنچه قسام براى خود جدا نمايد . قساملة ( qas melat ) ا . ع . قبيله‌هاى تازيان . قسامى ( qas miyy ) ا . ع . آنكه جامه را اول در نوردد . و هر چه ميان دو چيز باشد . و اسبى كه از طرفى اقرح و از طرفى رباع باشد . قساميل ( qas mil ) ا . ع . قبيله‌هاى تازيان . قسأنينة ( qosa'ninat ) ا . ع . درشتى . و شوخ بستگى دست از كار . و درشتى و خشك شدگى چوب . و ضعف و سستى از كلانسالى . و تاريكى .